بررسی فشار کف پا در بیماران دیابتی
فشار واردشده به کف پا هنگام ایستادن و راه رفتن در تمام قسمتهای پا یکسان نیست. در برخی افراد مبتلا به دیابت، به دلیل بدفرمی پا، تغییر نحوه راه رفتن، محدودیت حرکتی مفاصل یا سایر عوامل، فشار بیشتری روی قسمت مشخصی از کف پا وارد میشود.
اگر این فشار برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، ممکن است ابتدا با قرمزی، ضخیم شدن پوست یا پینه همراه شود و در افراد پرخطر، زمینه آسیب پوست و زخم پای دیابتی را فراهم کند. به همین دلیل، بررسی فشار کف پا یکی از بخشهای مهم ارزیابی پودولوژی در افرادی است که در معرض مشکلات پای دیابتی قرار دارند. بدفرمیهای پا و برجستگیهای استخوانی میتوانند فشار کف پا و خطر زخم را افزایش دهند.
منظور از فشار کف پا چیست؟
هنگام ایستادن یا راه رفتن، وزن بدن از طریق قسمتهای مختلف پا به زمین منتقل میشود. در حالت طبیعی، این فشار بین بخشهای مختلف پا توزیع میشود؛ اما گاهی یک قسمت از کف پا فشار بیشتری نسبت به سایر نواحی تحمل میکند.
به این نواحی میتوان نقاط پرفشار پا گفت. سر استخوانهای متاتارس در جلوی پا، پاشنه و برخی قسمتهای انگشتان از نواحیای هستند که بسته به شکل و عملکرد پا ممکن است فشار بیشتری دریافت کنند.
وجود فشار زیاد بهتنهایی به معنای ایجاد زخم نیست، اما در فرد مبتلا به دیابت، بهخصوص اگر حس محافظتی پا کاهش یافته باشد، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
چرا فشار کف پا در افراد دیابتی اهمیت دارد؟
نوروپاتی دیابتی (آسیب عصبی ناشی از دیابت) میتواند باعث کاهش حس درد و فشار در پا شود. در چنین شرایطی ممکن است فرد متوجه فشار مداوم روی یک قسمت از کف پا نشود.
در فردی که حس طبیعی دارد، درد یا ناراحتی معمولاً باعث میشود موقعیت پا یا کفش خود را تغییر دهد. اما اگر حس محافظتی کاهش یافته باشد، فشار میتواند برای مدت بیشتری ادامه پیدا کند بدون اینکه فرد هشدار واضحی دریافت کند.
به همین دلیل، ترکیب کاهش حس، بدفرمی پا و فشار مکرر یکی از شرایطی است که میتواند خطر آسیب پوستی را افزایش دهد. انجمن دیابت آمریکا نیز بر اهمیت شناسایی کاهش حس، بدفرمی پا و افزایش فشار کف پا در ارزیابی خطر زخم تأکید دارد.
چه عواملی باعث افزایش فشار در کف پا میشوند؟
افزایش فشار کف پا میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. شکل پا و انگشتان، برجستگی استخوانها، برخی بدفرمیها، محدودیت حرکت مفاصل و نحوه راه رفتن میتوانند باعث تمرکز فشار روی یک قسمت از پا شوند.
کفش نامناسب نیز ممکن است شرایط را تشدید کند. کفشی که فضای کافی ندارد یا متناسب با ساختار پا نیست، میتواند فشار بیشتری به بعضی قسمتهای پا وارد کند.
همچنین وجود پینه ضخیم در یک ناحیه گاهی نشانه این است که آن قسمت برای مدت طولانی تحت فشار یا اصطکاک بیشتری قرار داشته است.
پینه چه ارتباطی با فشار کف پا دارد؟
پینه در اثر افزایش ضخامت لایه سطحی پوست و معمولاً در پاسخ به فشار یا اصطکاک مکرر ایجاد میشود.
به همین دلیل، در فرد مبتلا به دیابت نباید پینه فقط بهعنوان یک مشکل ظاهری در نظر گرفته شود. محل پینه میتواند اطلاعات مهمی درباره نقاطی که فشار بیشتری تحمل میکنند در اختیار پودولوژیست قرار دهد.
پینههای ضخیم بهخصوص در فردی که کاهش حس دارد نیاز به توجه بیشتری دارند. برداشتن خودسرانه آنها با تیغ، قیچی یا مواد شیمیایی نیز میتواند باعث آسیب پوست شود.
فشار کف پا چگونه بررسی میشود؟
بررسی فشار کف پا فقط به مشاهده پوست محدود نیست. ابتدا شکل پا، وضعیت انگشتان، محل پینهها، برجستگیهای استخوانی، کفش و نحوه قرار گرفتن پا بررسی میشود.
در صورت نیاز میتوان از روشها و تجهیزات تخصصی برای بررسی نحوه توزیع فشار در کف پا استفاده کرد. این ارزیابی میتواند نشان دهد کدام قسمتها هنگام ایستادن یا راه رفتن فشار بیشتری دریافت میکنند.
نتیجه این بررسی باید در کنار سایر عوامل خطر مانند حس پا، وضعیت پوست، بدفرمیها و سابقه مشکلات قبلی تفسیر شود؛ زیرا تنها یک عدد یا نقطه پرفشار بهتنهایی برای تعیین خطر زخم کافی نیست.
بعد از شناسایی نقاط پرفشار چه کاری انجام میشود؟
هدف اصلی، کاهش فشار مکرر روی ناحیهای است که در معرض آسیب قرار دارد.
بسته به شرایط فرد، ممکن است اصلاح کفش، استفاده از کفی یا ارتوز مناسب، مراقبت از پینه، بررسی نحوه راه رفتن یا سایر روشهای کاهش فشار پیشنهاد شود. انتخاب روش مناسب باید بر اساس شکل پا، محل فشار و میزان خطر فرد انجام شود.
در افراد پرخطر، کفشهای درمانی و ارتوزهای طراحیشده برای کاهش فشار میتوانند به کاهش فشارهای اوج کف پا کمک کنند. با این حال، نوع وسیله باید متناسب با شرایط فرد انتخاب شود.
چه افرادی بیشتر به بررسی فشار کف پا نیاز دارند؟
این ارزیابی در افرادی اهمیت بیشتری پیدا میکند که دچار کاهش حس پا، پینههای مکرر، بدفرمی انگشتان یا پا، برجستگیهای استخوانی یا سابقه زخم پای دیابتی هستند.
همچنین اگر پینه یا قرمزی همیشه در یک قسمت مشخص از پا ایجاد میشود، کفش در یک نقطه خاص فشار وارد میکند یا فرد سابقه مشکلات مکرر در کف پا دارد، بررسی علت فشار میتواند مفید باشد.
افراد مبتلا به دیابت باید حداقل سالانه ارزیابی جامع پا داشته باشند و افرادی که عوامل خطر بیشتری دارند به بررسیهای مکررتری نیاز دارند.
آیا بررسی فشار کف پا میتواند از زخم پای دیابتی جلوگیری کند؟
بررسی فشار کف پا بهتنهایی تضمین نمیکند که زخم ایجاد نشود، اما میتواند یکی از ابزارهای مهم برای شناسایی عوامل خطر و برنامهریزی اقدامات پیشگیرانه باشد.
اگر یک نقطه پرفشار پیش از آسیب پوست شناسایی شود، فرصت بیشتری برای اصلاح عوامل ایجادکننده فشار و محافظت از آن ناحیه وجود خواهد داشت.
به همین دلیل، بررسی فشار کف پا باید بهعنوان بخشی از یک برنامه کامل مراقبت از پای دیابتی در نظر گرفته شود؛ برنامهای که شامل بررسی پوست، ناخن، حس پا، کفش، بدفرمیها و سایر عوامل خطر نیز هست.
بررسی فشار کف پا در کلینیک پودولوژی پاناهیل
در کلینیک پودولوژی پاناهیل کرج، وضعیت کف پا، میخچه و پینه، بدفرمیهای پا و انگشتان و نقاطی که ممکن است تحت فشار بیشتری قرار داشته باشند توسط پودولوژیستهای پاناهیل بررسی میشود و بر اساس شرایط هر فرد، راهکار مناسب برای مراقبت و کاهش فشار پیشنهاد خواهد شد.
اگر مبتلا به دیابت هستید و در کف پای خود پینههای مکرر، قرمزی، نقاط پرفشار یا تغییرات دیگری مشاهده کردهاید، میتوانید از مشاوره رایگان توسط پودولوژیستهای پاناهیل استفاده کنید تا وضعیت پا بررسی و در صورت نیاز، اقدامات مناسب برای کاهش خطر آسیب مشخص شود.
برای دریافت مشاوره رایگان توسط پودولوژیستهای پاناهیل و بررسی وضعیت پا و ناخن خود با شماره: 09124802534 کلینیک تماس بگیرید.
