معاینات دورهای پای دیابتی ؛ یکی از مهمترین اقدامات برای افراد دیابتی
بسیاری از مشکلات پای دیابتی در مراحل اولیه ممکن است درد یا علامت واضحی نداشته باشند. کاهش حس پا میتواند باعث شود فرد متوجه فشار کفش، پینه، تاول یا حتی یک آسیب کوچک نشود و مشکل زمانی تشخیص داده شود که آسیب پیشرفت کرده است.
به همین دلیل، معاینات دورهای پای دیابتی یکی از مهمترین بخشهای مراقبت پیشگیرانه محسوب میشود. هدف این معاینات فقط پیدا کردن زخم نیست؛ بلکه شناسایی عواملی است که ممکن است در آینده زمینه ایجاد آسیب و زخم پای دیابتی را فراهم کنند. انجمن دیابت آمریکا توصیه میکند افراد مبتلا به دیابت حداقل سالی یکبار ارزیابی جامع پا داشته باشند و افراد پرخطر با فاصلههای کوتاهتری بررسی شوند.
چرا ممکن است مشکل پا بدون درد ایجاد شود؟
یکی از عوارض دیابت، نوروپاتی دیابتی (آسیب عصبی ناشی از دیابت) است. این عارضه میتواند حس درد، فشار، گرما و سرما را در پا کاهش دهد.
در چنین شرایطی ممکن است کفش به یک قسمت از پا فشار وارد کند، تاول ایجاد شود یا پوست آسیب ببیند، اما فرد درد قابل توجهی احساس نکند. حتی بعضی افراد مبتلا به نوروپاتی محیطی ممکن است در ابتدا علامت مشخصی نداشته باشند.
به همین دلیل، نداشتن درد همیشه به معنای سالم بودن پا نیست و بررسی منظم میتواند به شناسایی مشکلاتی کمک کند که هنوز برای فرد محسوس نشدهاند.
در معاینه دورهای پای فرد دیابتی چه چیزهایی بررسی میشود؟
معاینه پا فقط نگاه کردن به کف پا نیست. برای ارزیابی مناسب، چند بخش مختلف باید مورد توجه قرار گیرد.
پوست از نظر خشکی، ترک، قرمزی، تغییر رنگ، تاول، آسیبهای سطحی و سایر تغییرات بررسی میشود.
برخی از این تغییرات ممکن است نشانه فشار مداوم یا آسیب اولیه پوست باشند و شناسایی زودهنگام آنها فرصت بیشتری برای پیشگیری ایجاد میکند.
پینه و میخچه معمولاً در نقاطی ایجاد میشوند که بهطور مکرر تحت فشار یا اصطکاک قرار دارند.
در فرد مبتلا به دیابت، بهخصوص اگر حس پا کاهش یافته باشد، پینه ضخیم میتواند نشانه وجود یک نقطه پرفشار باشد. بنابراین تنها برداشتن پینه کافی نیست و علت ایجاد آن نیز باید بررسی شود.
ضخیم شدن، تغییر شکل، تغییر رنگ یا فرو رفتن ناخن در گوشت ممکن است باعث فشار یا آسیب به پوست اطراف شود.
در معاینه دورهای، وضعیت ناخنها و پوست اطراف آنها بررسی میشود تا مشکلاتی که ممکن است نیاز به مراقبت تخصصی یا ارزیابی بیشتر داشته باشند، مشخص شوند.
برخی بدفرمیهای پا و انگشتان میتوانند نحوه توزیع فشار هنگام ایستادن و راه رفتن را تغییر دهند.
اگر یک ناحیه بهطور مداوم تحت فشار قرار بگیرد، ممکن است ابتدا قرمزی یا پینه ایجاد شود و در افراد پرخطر، احتمال آسیب پوست افزایش پیدا کند.
یکی از بخشهای مهم ارزیابی پای دیابتی، بررسی حس محافظتی است؛ یعنی مشخص شود آیا فرد میتواند فشار و تحریکات واردشده به پا را بهدرستی احساس کند یا خیر.
برای این بررسی میتوان از آزمونهایی مانند مونوفیلامان ۱۰ گرمی و سایر روشهای ارزیابی حس استفاده کرد. استانداردهای مراقبت از دیابت توصیه میکنند بررسی حس پا بخشی از ارزیابی منظم افراد مبتلا به دیابت باشد.
جریان خون مناسب برای سلامت و ترمیم بافتهای پا اهمیت دارد. به همین دلیل، در ارزیابی جامع پای دیابتی، نشانههای احتمالی اختلال خونرسانی و نبضهای پا نیز مورد توجه قرار میگیرند.
هر چند وقت یکبار باید پای فرد دیابتی معاینه شود؟
فاصله بین معاینات برای همه افراد یکسان نیست و به میزان خطر هر فرد بستگی دارد.
افرادی که کاهش حس محافظتی یا بیماری عروق محیطی ندارند، معمولاً حداقل به بررسی سالانه نیاز دارند. اگر کاهش حس، اختلال خونرسانی، بدفرمی پا، سابقه زخم یا قطع عضو وجود داشته باشد، فاصله بین بررسیها کوتاهتر میشود.
بر اساس سیستم ارزیابی خطر IWGDF، بسته به میزان خطر، فاصله بررسی پا میتواند از سالی یکبار تا هر یک تا سه ماه متغیر باشد. بنابراین برنامه معاینه باید بر اساس شرایط خود فرد مشخص شود و یک فاصله ثابت برای همه بیماران مناسب نیست.
چه کسانی به بررسی دقیقتر و منظمتر نیاز دارند؟
افرادی که سابقه زخم پای دیابتی دارند، حس پای آنها کاهش یافته است، دچار اختلال خونرسانی هستند یا بدفرمی و نقاط پرفشار در پا دارند، معمولاً در گروههای پرخطرتر قرار میگیرند.
همچنین وجود پینههای مکرر، مشکلات ناخن یا دشواری در مراقبت شخصی از پا میتواند اهمیت بررسی منظم را بیشتر کند.
در افرادی که کاهش حس یا سابقه زخم و قطع عضو دارند، حتی بررسی پا در هر مراجعه پزشکی میتواند ضروری باشد.
آیا معاینه دورهای جای مراقبت روزانه را میگیرد؟
خیر. معاینه تخصصی و مراقبت روزانه مکمل یکدیگر هستند.
فرد مبتلا به دیابت بهتر است هر روز پاهای خود را از نظر بریدگی، تاول، قرمزی، ترک، تورم و سایر تغییرات بررسی کند و در کنار آن، بر اساس میزان خطر خود برای معاینات دورهای مراجعه داشته باشد.
مراقبت روزانه میتواند تغییرات جدید را سریعتر مشخص کند، در حالی که بررسی تخصصی به شناسایی عواملی مانند کاهش حس، نقاط پرفشار، بدفرمیها و مشکلاتی کمک میکند که ممکن است خود فرد قادر به تشخیص آنها نباشد.
چه علائمی را نباید تا معاینه بعدی منتظر گذاشت؟
معاینات دورهای برای پیشگیری هستند، اما اگر بین دو مراجعه تغییر جدیدی ایجاد شود، نباید برای رسیدن زمان معاینه بعدی صبر کرد.
زخم باز، تاول، قرمزی یا تورم غیرعادی، افزایش دمای یک قسمت از پا، ترشح، تغییر رنگ قابل توجه پوست یا آسیب جدید در فرد مبتلا به دیابت نیازمند بررسی سریعتر است. وجود زخم یا علائم مشکوک به عفونت نیز نیاز به ارزیابی تخصصی دارد.
معاینات دورهای پای دیابتی در کلینیک پودولوژی پاناهیل
در کلینیک پودولوژی پاناهیل، وضعیت پوست و ناخن، میخچه و پینه، بدفرمیهای پا و انگشتان، نقاط تحت فشار و سایر مشکلات قابل مشاهده توسط پودولوژیستهای پاناهیل بررسی میشود تا عوامل خطر احتمالی در مراحل اولیه شناسایی شوند.
اگر مبتلا به دیابت هستید، بهتر است برای بررسی پا منتظر ایجاد درد یا زخم نمانید. میتوانید از مشاوره رایگان توسط پودولوژیستهای پاناهیل استفاده کنید تا وضعیت پای شما بررسی و بر اساس شرایط و عوامل خطر موجود، برنامه مناسب مراقبت و معاینات دورهای مشخص شود.
برای دریافت مشاوره رایگان توسط پودولوژیستهای پاناهیل و بررسی وضعیت پا و ناخن خود با شماره: 09124802534 کلینیک تماس بگیرید.
