تغذیه در ترمیم زخم چه نقشی دارد؟
ثابت شده که ارائه مراقبتهای غذایی حرفهای باعث تسریع در ترمیم زخم میشود. غربالگری تغذیهای مناسب و مداخلات اولیه در تغذیه یکی از مولفههای اساسی مدیریت زخم است. تغذیه نامناسب قبل یا در طی روند درمان ممکن است بهبودی را به تاخیر بیندازد و قدرت ترمیم زخم را مختل کند و زخم را مستعد عدم بهبودی و عفونت کند.
سوء تغذیه به عنوان هر نوع عدم تعادل غذایی تعریف شده است. بنابراین حتی افراد دارای اضافه وزن یا چاقی و افرادی که یک بیماری حاد شدید یا یک رویداد آسیبزای بزرگ مانند سوختگی را تجربه میکنند در معرض خطر سوء تغذیه هستند.
بیماریهایی مانند دیابت ملیتوس، بیماریهای قلبی عروقی، آرتروز و سرطانها باعث التهاب مزمن پایدار و درجه کم میشوند. بی اشتهایی همراه با التهاب باعث از بین رفتن توده بدون چربی بدن یا (Lean body mass) در فرد میشود، به خصوص اگر مواد مغذی ناکافی به بیمار برسد.
چه بیمارانی در معرض سوء تغذیه هستند و یا حمایتهای تغذیهای حرفهای لازم دارند؟
- بیماران با زخمهای مزمن، خصوصا زخمهای فشاری و سوختگی
- بیماران با زخمهای عفونی
- بیماران مبتلا به دیابت ملیتوس کنترل نشدهای که زخم دارند
- بیماران با کاهش وزن
- بیماران با کاهش اشتها و اختلالات بلع و گوارش
- بیماران مبتلا به بدخیمی همراه با زخم
- بیماران با کاهش سطح هوشیاری
- بیماران با افسردگی شدید
- بستری طولانی مدت مبتلا به زخم
- بیماران دیالیزی مبتلا به زخم
بیماری که سوء تغذیه را نشان میدهد چه ویژگیهایی دارد؟
- لاغری مفرط
- پوست رنگ پریده
- موهای نازک
- قرمزی و تورم در دهان یا زبان
- زخم در لثه یا دهان
- پوست خشک
- افت فشارخون وضعیتی
- ضعف و بی حالی
- زخمی که بهبود آن متوقف یا به راحتی عفونی شده
توصیه های غذایی
نشان داده شده است که تهیه برخی مود غذایی خاص باعث پیشرفت در بهبودی زخم میشود. نیاز به پروتئین و انرژی مناسب برای هر سن باید تامین شود. اگر نیازهای هدف برآورده نشود باید مکملهای غذایی با حمایت رودهای یا تزریقی مورد توجه قرار گیرند. کمبود ریزمغذی مشکوک یا تایید شده باید با تهیه ریزمغذی درمان شود.
رژیم غذایی صحیح جهت ترمیم زخم شامل پروتئینها و اسیدهای آمینه، چربیها، ویتامینهای A ,B,C,D,K ، مواد معدنی، مس، روی، منیزیم، کلسیم و اسیدفولیک است.
- مواد غذایی حاوی پروتئین شامل: حبوبات، گوشت، جگر و قلوه، شیر، مرغ، غلات سبوس دار، لبنیات و سفیده تخم مرغ
- موادغذایی حاوی ویتامین A: جگر گوسفند، تخم مرغ، لبنیات، ماهی و روغن کبد ماهی، روغن پالم، هویج و انواع سبزیجات زرد رنگ، اسفناج و دیگر سبزیجات سبز رنگ، انواع خشکبار
- مواد غذایی حاوی ویتامین B: سبوس غلات، لبنیات و گوشت، انواع آجیل، زرده تخم مرغ، ماء الشعیر و آب جو، موز، سیب زمینی
- مواد غذایی حاوی ویتامین C: مرکبات، کشمش، کیوی، گوجه فرنگی، فلفل سبز، آناناس، توت فرنگی و انواع کلم
- مواد غذایی حاوی ویتامین D: نور خورشید، شیر و لبنیات، ماهی ساردین و سالمون و زرده تخم مرغ
- مواد غذایی حاوی ویتامین K: سبزیجات برگ سبز، سیب زمینی، گوجه فرنگی، جگر سیاه و تخم مرغ
- مواد غذایی حاوی آهن: جگر، گوشت قرمز، صدف، زرده تخم مرغ، خشکبار، عدس، اسفناج
- مواد غذایی حاوی مس: ماهی و غذاهای دریایی، گوشت، حلزون، غله کامل، آجیل و کشمش
- مواد غذایی حاوی روی: غذاهای دریایی و ماهی، صدف، گوشت، جگر، تخم مرغ، قارچ و دانه آفتاب گردان، جوانه گندم، مرغ
- مواد غذایی حاوی منیزم: غذاهای دریایی و آجیل
- مواد غذایی حاوی کلسیم: فراورده های لبنی
- مواد غذایی حاوی اسید فولیک: سبزیجات برگ سبز، سبزیجات ریشه ای، شیر و ماهی سالمون
ترمیم زخم یک فرایند پیچیده است به عبارت ساده، این فرایند جایگزینی بافت آسیب دیده با بافت جدید است که به افزایش مصرف انرژی و مواد مغذی خاص نیاز دارد .
به بیماران مبتلا به زخم و افراد در معرض سوء تغذیه توصیه میشود جهت دریافت رژیم غذایی مناسب خود(باتوجه به نیازهای تغذیهای فرد) به متخصص تغذیه مراجعه کنند.
